Dirk de Kruif is financieel directeur bij Altrecht, een GGZ-organisatie die actief is over de volle breedte van de psychiatrie, van eerstelijns tot top-GGZ. De Kruif heeft een financiële achtergrond en is nog vrij nieuw in de zorg; hij heeft een grote affiniteit met ICT. Altrecht heeft de stad Utrecht met omstreken als werkgebied, telt zo’n 2800 medewerkers en werkt samen met Rivierduinen, de Reinier van Arkel Groep en PinkRoccade Healthcare aan de ontwikkeling van PSYGIS Quarant. Dirk de Kruif was een van de HIMSS-gangers en bleek graag bereid te vertellen over de in Atlanta opgedane indrukken.
Heel even heeft hij getwijfeld of hij wel mee zou gaan. ‘Maar’, zegt hij, ‘juist in een tijd als deze word je wel gedwongen om goed na te denken over innovatie.’ Wat de doorslag gaf was het feit dat PinkRoccade Healthcare gezorgd had voor een GGZ-georiënteerd programma: ‘Je kunt niet anders dan vaststellen dat De HIMSS wel heel erg gericht is op somatiek, en dan is het erg prettig een aantal specifiek op de GGZ gerichte onderwerpen te kunnen behandelen.’
Daarbij komt ‘dat het toch heel bijzonder is om het met collega’s en vakgenoten vanaf het ontbijt ’s morgens tot de borrel ’s avonds over allerlei zaken te kunnen hebben en zo even afstand te nemen. Ik kan het iedereen aanraden.’
Orgie van beloften
In de aanloop naar het verslag van zijn ervaringen in Atlanta, brengt De Kruif eerst nog de huidige ontwikkelingen in de zorg ter sprake. Hij wijst op de noodzaak medewerkers en behandelaren van de onherroepelijkheid daarvan te blijven doordringen.
De belangrijkste van die ontwikkelingen zijn wat hem betreft de overgang van aanbodgestuurde naar vraaggestuurde zorg, de problemen rond de betaalbaarheid, de toenemende eisen op het gebied van kwaliteit en prestatieverantwoording, bescherming van gegevens en privacy, de demografische ontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor de betaalbaarheid van de zorg en de beschikbaarheid van deskundige medewerkers, en –niet in de laatste plaats – de nieuwe mogelijkheden die ontstaan door innovatieve ICT.
Veel soelaas wordt juist van ICT verwacht: ‘Zowel zorgaanbieders als leveranciers storten zich op de inzet van meer ICT in de zorg. Op de beurs constateer je dat het verzamelde gilde van leveranciers een ware orgie van beloften veroorzaakt en het is de kunst te bepalen in welke mate en in welk tempo je met welke trend meegaat. ICT wordt een essentieel hulpmiddel voor de zorgverlening, het verlaagt de kostprijs, verhoogt de kwaliteit en maakt bovendien innovatie mogelijk.’
Dat brengt hem direct bij de trip naar Atlanta: ‘De vraag is natuurlijk, wat vind je daarvan terug op de HIMSS en hoe maak je voor jouw organisatie de juiste keuzen?’
Aandacht GGZ op HIMSS mondjesmaat
HIMSS is een organisatie die zich wereldwijd inzet voor de promotie van Health Management. Ze is onderverdeeld in groepen die zich bezighouden met allerlei deelaspecten, geeft honderden lezingen en organiseert allerlei evenementen waarvan de jaarlijkse HIMSS-conferentie de grootste is. Dit jaar was de conferentie dus in Atlanta en voor het eerst was er een Nederlandse GGZ-delegatie met een op de eigen sector gericht GGZ-programma bij aanwezig. Dirk de Kruif maakte daar deel van uit.
De schaal van het evenement is ongekend. Tienduizenden bezoekers konden kiezen uit een programma van honderden lezingen en bezoeken aan de beursstands van alle grote ICT-leveranciers. Thema’s waren dit jaar vooral het EPD, e-health en personal health records, connectiviteit en interoperabiliteit (standaarden) en portabiliteit (‘handhelds’ aan het bed).
Wat De Kruif wel opviel was dat de oriëntatie vooral gericht was op de VS – niet zo heel vreemd natuurlijk – en dat de nadruk lag op de somatische zorg; aandacht voor GGZ was er slechts mondjesmaat.
Hoofdthema was toch het EPD. Dat heeft volgens de Kruif alles te maken met de ‘bedroevend’ slechte spreiding van dat EPD in de VS, en dan wil hij het nog niets eens over het niveau van de GGZ hebben. Hij haalt de conclusies aan van een Harvard-onderzoek: ‘Slechts 8% van de Amerikaanse ziekenhuizen gebruikt een basale vorm van het EPD en nauwelijks 2% heeft een EPD dat voldoet aan de meest uitgebreide standaarden.’ Oorzaak? Vooral het gebrek aan geld en focus bij zorgbestuurders.
Het ‘koppie’ van Jack Nicholson
De Kruif bespreekt drie instellingen uit het enorme HIMSS-aanbod: Kaiser Permanente, de Mayo Clinic en Central State Hospital.
Kaiser Permanente is een enorme organisatie – zorginstelling en verzekeraar ineen – met 40 miljard omzet en 8,6 miljoen leden. ICT heeft een groot aandeel in de processen. Het in eigen beheer ontwikkelde EPD van deze instelling kostte alles bij elkaar meer dan 10 miljard dollar en geldt zo’n beetje als benchmark. De communicatie verloopt in toenemende mate via e-mail. De focus ligt heel erg op klantgerichtheid, en kwaliteit en service zijn direct van invloed op de honorering van behandelaren en directie. Ze hebben inmiddels zoveel data dat ze uitspraken kunnen doen over individuele patiënten. ‘Dat gaat al zover’, aldus De Kruif, ‘dat je als zij menen dat je een bepaald risico loopt, daarover geïnformeerd wordt of de boodschap krijgt om even langs te komen. De vraag is of wij dat allemaal zo fijn vinden; het is toch een beetje Big Brother-achtig.’
Met zijn 50.000 medewerkers verspreid over drie locaties is ook de Mayo Clinic een gigant in de zorg. Bekend geworden omdat ze in 1918 de eerste waren met een papieren dossier dat door alle behandelaren gebruikt werd. ‘Net als Kaiser richten ze zich primair op de grote ziekten omdat daar de grootste kosten zitten en dus het meest te winnen valt.’ Dankzij de betere informatie vooraf en tijdens consulten weet De Mayo Clinic een besparing van 20% per consult te realiseren.
Dan het Central State Hospital, een GGZ-instelling met 7 locaties en 8.000 medewerkers. ‘We gingen er naartoe met het idee iets van e-health toepassingen te zien’, zegt De Kruif, ‘maar het werd een “shocking experience”.’ Het ICT-niveau was bedroevend, en de inrichting en aankleding waren vergelijkbaar met de situatie in Nederland van veertig geleden. Refererend aan de film “One flew over the cuckoo’s nest” stelt De Kruif: ‘Jack Nicholson had daar inderdaad zomaar zijn koppie om de hoek kunnen steken.’
Somberen onterecht
Concluderend: afgezien van zo’n kolos als Kaiser Permanente die ver voor de troepen uitloopt, is hem het niveau van e-health in de VS erg tegengevallen. De tools zijn er allemaal wel en er is ook grote belangstelling voor, waarvan de enorme toestroom op de HIMSS ook een bewijs is, maar het ontbreekt vooral aan de middelen. ‘Wij hebben nogal eens de neiging om te somberen over onze GGZ, dat het schijnbaar allemaal zo moeizaam gaat, maar als je het op grotere schaal bekijkt dan zie je dat we het eigenlijk heel goed doen. We hebben een uitgangspositie die goed is, we denken vroegtijdig na en zetten ook stappen daarin. Nederland staat wereldwijd hoog in diverse ranglijsten die op e-health betrekking hebben, en daar mogen we best trots op zijn.’
De HIMSS was een ervaring die hij niet zou hebben willen missen. Het past in zijn idee dat je er goed aan doet om minimaal een- of tweemaal per jaar samen met vakgenoten even helemaal los te komen van de dagelijkse praktijk. Voor toekomstige referentiebezoeken buiten Nederland zou hij zijn perspectief liever richten op Noord-Europa, bijvoorbeeld Zweden: ‘Daar beschikken ze over een landelijke database, waarin alle ziektebeelden zijn opgeslagen. Die zetten ze bijvoorbeeld in voor preventie. Allemaal vanuit de gedachte dat je mensen zo langer gezond houdt en buiten de zorg. Daar zou ik in Nederland ook wel wat meer van willen zien.’
Hij heeft de suggestie van een dergelijk werkbezoek inmiddels bij Timo Hoogaars van PinkRoccade Healthcare neergelegd. Wordt vervolgd waarschijnlijk.