De ene keer heet het: ‘werken in zelfstandige teams’, de andere keer: ‘toepassen van het buurtzorgconcept’ of ‘wijkgericht werken’. Veel thuiszorgorganisaties zijn op één of andere manier bezig om wijkgericht werken te introduceren omdat dit op meerdere terreinen verbeteringen oplevert:
- De cliënt ervaart meer persoonlijke individuele aandacht en ziet minder verschillende hulpverleners;
- De wijkverpleegkundige hebben meer werkplezier door de verantwoordelijkheid en het werken in een zelfstandig klein team;
- De organisatie heeft minder kosten door de lagere overhead en meer tevreden klanten en medewerkers (aantrekkelijke werkgever, laag verloop en laag ziekteverzuim).
Dit artikel beschrijft de essentie en meerwaarde van wijkgericht werken en geeft aan hoe PinkRoccade Healthcare als ICT-partner ondersteuning biedt. De uitdaging om ‘méér te bereiken met minder’ pakken we graag samen met u op.
Wijkgericht werken: ‘Essentie’
De essentie van ‘wijkgericht werken’ is: zelfsturing op teamniveau. Een team van ongeveer 12 medewerkers neemt de verantwoordelijkheid voor de zorg in hun werkgebied. Zij hebben meer professionele vrijheid om in te schatten wat nodig is dan in de traditionele manier van werken. De behoefte van de cliënt staat centraal in de zorgverlening.
Een wijkteam bestaat uit wijkverpleegkundigen (HBO-opgeleid) en verzorgenden (MBO): ondernemende professionals die kansen zien en zoeken. De samenstelling (‘personeelsmix’) hangt af van het zorgaanbod in de betreffende wijk. Binnen de teams is er geen hiërarchische functieverdeling maar is er wel sprake van een rolverdeling. Iemand heeft de rol ‘planner’, een ander de rol ‘teamcommunicatie’ of ‘teamvoorzitter’. Het gaat vooral om zelf zaken binnen het team onderling te regelen. De essentie is niet iets van het magische planningsysteem of routeoptimalisatie.
Zelfstandige wijkteams: ‘Terug naar de oorsprong’ 
Voor thuiszorgmedewerkers met lange werkervaring geeft de ontwikkeling van zelfstandige teams het gevoel: ‘terug naar de basis’. De beleidsmaatregelen van de afgelopen tien jaar hebben geleid tot steeds meer wettelijke kaders met ingewikkelde regelgeving en financieringsstromen. Zorgorganisaties gingen ‘aanbodgerichter werken’, taken differentiëren en uitgebreide sturingsmechanismen opzetten om zo grip op de kosten te houden. De regel- en controledruk nam toe. De tevredenheid van de professioneel opgeleide wijkverpleegkundigen en wijkzieken of -verzorgenden daalde.
Wijkgericht werken betekent een ommekeer en geeft de cliënt en de wijkverpleegkundigen hun verantwoordelijkheid voor kwaliteit en effectiviteit terug.
Wijkgericht werken: ‘Meer met minder’
Wijkgericht werken in zelfstandige teams heeft succes. Dat valt af te leiden uit de sterke groei van Buurtzorg Nederland. En het Regeerakkoord stelt de duurzame zorguitkomsten (gezondheidswinst, oplossingen voor de cliënt, kwaliteit van leven en zorgonafhankelijkheid) boven productie. We hebben de meerwaarde en de voordelen in onderstaande tabel benoemd en geven tevens aan wat daardoor minder kan. ‘Méér bereiken met minder’ dus.
Niet ‘of’, maar ‘hoe’ 
Het is niet de vraag of wijkgericht werken voordelen kan opleveren maar hoe die voordelen kunnen worden gerealiseerd.
Ook ‘reguliere’ thuiszorgorganisaties ontplooien initiatieven om wijkgericht te werken. Dit betekent een grote verandering in het besturings- en werkmodel: de autonomie verschuift naar de wijkteams, verantwoordelijkheden worden verlegd en ‘traditionele tactische aansturing’ maakt plaats voor ‘coachend leidinggeven’. De grote uitdaging is het realiseren van de bijhorende cultuuromslag die is vereist om de doelstellingen te behalen.
De taakverdeling tussen wijkteams en ondersteunende afdelingen (back-office) verandert: dus is het nodig om te bepalen wie wat doet in de vernieuwde werkprocessen. Drie vragen die hierbij kunnen helpen: ‘Wat doen we?’, ‘Wat is het resultaat?’, ‘Kan het simpeler?’
De toegevoegde waarde van ICT
Hoe kan ICT dit ondersteunen? ICT kan worden ingezet op de volgende gebieden:
- Collegiale samenwerking -> communities
- Communicatie management -> social media
- Simpele registratie -> mobiele devices en hergebruik opgeslagen informatie
- Inzien planning en dossier -> voor medewerker (en cliënt)
- Mobiel werken -> tijd- en plaatsonafhankelijk
Hoe kan de toegevoegde waarde van ICT het best worden benut?
In onze visie kan ICT de zorgorganisatie succesvol ondersteunen als het aansluit op de doelen, de werkwijzen en de processen. Zorgorganisaties en ICT-leveranciers moeten zich samen vaker én eerder dan vroeger afvragen: ‘Waarom gaan we dit doen en wat willen we ermee bereiken?’.
ICT is geen doel, maar een middel dat wordt ingezet om werkprocessen te ondersteunen en de informatievoorziening beter en gemakkelijker te maken. Een voorbeeld ter illustratie: alleen de aankoop van (nieuwe) planningssoftware is niet voldoende om verbeteringen in uw personeels¬inzet door te voeren. Wat voorkómen moet worden, is dat verkeerde verwachtingen ontstaan.
Organisatie en ICT: ‘Samenspel vanaf het begin’
De zorgorganisatie, die de transformatie naar wijkgericht werken wil doorvoeren, investeert in het doordénken van het nieuwe werkconcept en het herinrichten van de organisatie. Daar wil PinkRoccade Healthcare graag in een vroeg stadium bij betrokken zijn: die (her)inrichting geeft richting aan de invulling van het ICT-instrumentarium.
De zorgorganisatie werkt in de voorbereidingsfase aan:
- Verkenning concept, formuleren doelstellingen en uitgangspunten (*)
- Creëren randvoorwaarden -> personeelsmix, arbeidsvoorwaarden
- Bepalen gewenste werkwijze -> processtappen (*)
- Definiëren stuurinformatie -> (zelf)sturing: wat werkelijk nodig om te sturen (*)
- Herinrichting zorgregistratietraject -> centraal / decentraal (*)
- Vaststellen (de)centrale taken -> back-office (*)
- Opstellen plan van aanpak -> fasering (*)
De met (*) gemerkte stappen zijn ICT-gerelateerd.
Aanbod PinkRoccade Healthcare
Het aanbod van PinkRoccade omvat zowel diensten als producten.
Consultancy
Met onze consultancy-dienstverlening ondersteunen wij zorgorganisaties in het traject om wijkgericht te werken.
- Voorbereidingsfase: doordenken en uitwerken van het nieuwe zorgverleningsconcept en de bijbehorende ICT-aspecten.
- Opstartfase: check of de elementen uit de voorbereidingsfase voldoende duidelijk zijn en kunnen worden meegenomen in de implementatie (/ herinrichting) van de Caress-software.
- Implementatiefase: opleiding en begeleiding van eindgebruikers in Caress.
- Beheerfase: ondersteuning applicatiebeheerders.
Software: Caress
Caress ondersteunt de werkprocessen van veel thuiszorgorganisaties en heeft de vereiste functionaliteit om wijkgericht werken te faciliteren.
Voordelen om dit met Caress te realiseren (in plaats van met een aparte separate applicatie):
- Toepassing nieuwe technologie (tablets of smartphones als mobiele devices);
- Integratie cliëntenadministratie en medewerker gegevens;
- Integratie productieregistratie;
- Integratie met planning;
- Geïntegreerde, geconsolideerde stuurinformatie;
- Betere beheersbaarheid;
- Eenduidige applicatiearchitectuur.
Informatie
Wilt u meer informatie of wilt u reageren op dit artikel?
Neem dan contact op met:
Ingo Tideman, Manager Business team CARE
M 06-29528001
E ingo.tideman@pinkroccade.nl
Maranco Christiaans, Principal consultant
M 06-43392573
E maranco.christiaans@pinkroccade.nl