Thema's

Open Standaarden

 

Eind oktober 2009 bezocht ik de sessie die NOiV en St Anonius Ziekenhuis organiseerden in het kader van open standaarden en open source. Bij aanvang overheerst bij mij het gevoel dat je bijna niet tegen “open” kunt zijn.

Het NOiV, Nederland Open in Verbinding, is het programmabureau van een door Stichting ICTU uitgevoerd programma in opdracht van EZ en BZ. Aanleiding voor het programma was de gedachte in de Tweede Kamer dat het gebruik en toepassen van open standaarden en open source software bijdraagt aan een beter presterende en maximaal dienstverlenende overheid. Het programma volgt daarbij het Actieplan Nederland Open in Verbinding.

Daarbij wordt vanaf nu ook ingezoomd op de zorgsector. Ik vroeg aan de presentator wat het verschil tussen een “standaard” en een “open standaard” is. Daarop kreeg ik het antwoord dat een “container” zoals die voor vrachtwagen-, trein- en scheepsvervoer wordt gebruik een open standaard is; omdat iedereen zo’n ding mag fabriceren en gebruiken zonder kosten te betalen voor de specificaties. Op de vervolgvraag of HL7 een open standaard is, kwam geen eenduidig antwoord. De man van NOiV kende HL7 niet. Een goed ingevoerde collega in de zorgict, ook presentator die ochtend, zei toen dat HL7 geen open standaard is omdat deze geld kost. Dat boeide me wel.

In een rapport dat in opdracht van het NOiV gemaakt is, las ik vervolgens dat een open standaard wordt gedefinieerd door de volgende vier punten die ik hierbij vrijelijk kopieer:

• De standaard is goedgekeurd en zal worden gehandhaafd door een not-for-profit organisatie, en de lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen;
• De standaard is gepubliceerd en over het specificatie document van de standaard kan vrijelijk worden beschikt of het is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor een ieder mogelijk zijn om het te kopiëren, beschikbaar te stellen en te gebruiken om niet of tegen een nominale prijs;
• Het intellectuele eigendom - m.b.t. mogelijk aanwezige patenten - van (delen van) de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld op een royalty-free basis;
• Er zijn geen beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard.

Op de website van de Stichting HL7 lees ik dat je inderdaad een, zij het vrij gering, bedrag moet betalen om lid te worden en alleen dan kunt beschikken over de standaard en deel kunt nemen in technische werkgroepen. Dus op de keper beschouwd, is HL7 inderdaad geen open standaard. De standaard is niet verkrijgbaar tegen een “nominale bijdrage” maar je moet lid worden van een Stichting en er gelden verschillende prijzen voor verschillende typen leden.

Als de overheid aan de ene kant open standaarden propageert en aan de andere kant HL7 voorschrijft, dan valt er nog een klein probleempje op te lossen tussen VWS en EZ/BZ.

De overeenkomst tussen een volle en een lege container is dat ze beide evenveel ruimte in beslag nemen. In Rotterdam blijven veel lege containers over, omdat er veel geïmporteerd wordt vanuit Azie. De Japanse werktuigbouwkundige Gunawan Kusuma van Holland Container Innovations vond een oplossing voor het ruimteprobleem in de opvouwbare container. Het opvouwprincipe stamt al uit 1972, maar werd geen succes, omdat het opklappen vanwege de zware wanden moeizaam verliep. Aanvankelijk reageerde de branche dan ook heel sceptisch op de herintroductie van de vinding. Hij bedacht een eenvoudig, maar ingenieus systeem om de container zonder al te veel moeite binnen een minuut op te vouwen. Nu kunnen vier opgevouwen containers staan op de plek waar voorheen een conventionele lege container stond. De opgevouwen containers zijn op deze wijze ook makkelijk te vervoeren. Zou die beste man van dit idee nu geen cent wijzer zijn geworden en laten “open innovaties” altijd zo lang op zich wachten?

Hans ter Brake - december 2009 (eerder gepubliceerd in het vakblad ICTzorg)