In het kader van het doorontwikkelen van onze strategie, voert PinkRoccade scenario analyses uit. De partijprogramma’s van elf politieke partijen die deelnemen aan de verkiezingen in juni 2010 zijn een onderdeel van de informatieverzameling voor de scenariobouw.
De uitslag van de verkiezingen zullen de ‘nieuwe’ richting in de gezondheidszorg bepalen. Maar, hoe vernieuwend pakt het allemaal uit? Welke innovaties en efficiëntieverbeteringen worden bevorderd? Wat zijn de consequenties en de eventuele kansen voor ICT? Wordt het allemaal anders of gaan we door op de ingeslagen richting?
We hebben de partijprogramma’s op gebied van gezondheidszorg bij elkaar gebracht en geanalyseerd. Vervolgens hebben we de computer laten zoeken naar door ons gekozen termen en maakten daar onderstaande frequentietabel van.
Zoals u kunt zien, zijn de resultaten van de analyse van elf programma’s niet zo inspirerend.
WMO en AWBZ zijn de meest terugkerende termen in de verkiezingsprogramma’s omdat nagenoeg heel politiek Nederland wel vindt dat het anders moet. Zij vinden dat de AWBZ onbetaalbaar is geworden. Een ‘andere’ AWBZ is alleen bestemd voor de cliënten die het echt nodig hebben en alle overige zorg zien ze graag overgeheveld naar een ‘andere’ WMO’.
De term ‘marktwerking’ kwam ook relatief vaak voor. De SP is hier voor 40% voor verantwoordelijk. Maar dan in de zin van: ‘De zorg is geen markt’. Want als het aan de SP ligt dan zal de marktwerking verdwijnen en wordt de schaalvergroting een halt toegeroepen. De SP is wel bereid om te investeren in gezondheid in het algemeen, maar waar haal je dan weer het geld vandaan?
Bij termen zoals ICT, e-Health, online en automatisering ratelt het computertje niet erg hard. Concluderend kunnen we stellen dat de politieke partijen nog niet zo innovatief zijn en de politici niet echt een mening over inzet van ICT in de zorg neerzetten.
Sommige partijprogramma’s zijn zo vlak dat je het eigenlijk geen programma’s zou mogen noemen voor serieuze - toekomstige – uitdagingen in de gezondheidszorg. Trouwens, elk verkiezingsprogramma gebruikt alleen het woord ‘instelling’. De politiek houdt op deze manier ook instellingen in stand. Het woord instelling is nog uit het aanbodgestuurde tijdperk. Het woord instelling is wat ons betreft uit: het zijn zorgorganisaties of zorgbedrijven. Deze bedrijven moeten hun eigen broek ophouden, worden niet meer oneindig gesubsidieerd en de tijd dat cliënten aan de ketting lagen is voorbij. Tegenwoordig komen die steeds meer voor zichzelf op: empowerment noemen we dat! De zorg heeft ondernemers nodig, mensen die processen innoveren en de patiënt als sturende kracht zien. ICT kan daar prima aan bijdragen; zie ook de goede voorbeelden van het Flevoziekenhuis en Arkin.
Een interessante ontwikkeling in vrijwel alle politieke programma’s is, dat de meeste politieke partijen het wel gehad hebben met de grootschalige zorgbedrijven. Toenemende schaalgrootte is kennelijk een strategie die politiek gezien niet – meer - bevalt. Veel stemmen gaan op voor kleinschalige zorg en de zogenaamde “anderhalfde lijn”, dus tussen de eerste en tweede lijn. Zorg die in de buurt en dicht bij de cliënt geleverd kan worden. Volgens de PVV is het gewoon een kwestie van er 10.000 mensen aan het bed bij zetten (met of zonder hoofddoekje stond er niet bij) maar (1) waar haal je deze mensen vandaan en (2) houdt dat de zorg betaalbaar? Wij wagen ons maar niet aan het antwoord.
ZorgICT staat bijna niet vermeld op de agenda van politiek Nederland. Toch lichten we er graag een tweetal partijen eruit: D66 en CDA. D66 gaat voor patient empowerment, eigen keuzes maken en online keuzeplatforms. D66 scoort dan ook hoog op deze zoektermen - zij zijn zo ongeveer de enige. Ondanks het feit dat D66 in de oppositie heeft gezeten, hebben zij een relatief uitgebreide visie. En het CDA volgt op de voet met aandacht voor ICT. Dat is eigenlijk ook niet zo verwonderlijk voor een partij die de afgelopen jaren de zeer betrokken minister Klink leverde. De andere partijen leggen geen verbanden tussen zorg en ICT.
Het is nog even afwachten welke partijen worden gekozen en wie het voor het zeggen krijgen in het kabinet: gaan we terug naar af of zetten innovaties door? De politiek lijkt op voorhand niet inspirator en motor te worden. Dit artikel wordt vervolgd ...
JP van den Tillaard
April 2010